Poprzednia ] Strona Główna ] Spis treści ] Następna ]


Saga o Haraldzie Pięknowłosym

 

Część trzecia

 

Śmierć Halfdana Halega

Pojednanie Haralda i Einara

Śmierć Guthorma i Halfdana Białego

Małżeństwo Eryka

Harald dzieli swoje królestwo

Śmierć Ragnvalda Rettilbeine

Śmierć Gudroda Ljome

Śmierć króla Bjorna Kaupmana

Pojednanie królów

Narodziny Hakona Dobrego

Wiadomość króla Athelstana

Wyprawa Hauka do Anglii

Chrzest Hakona, przybranego syna Athelstana

Eryk osiąga suwerenność

Śmierć króla Haralda

Śmierć Olafa i Sigroda


31. Śmierć Halfdana Halega.

Halfdan Haleg niespodziewanie najechał Orkady a jarl Einar od razu uciekł, lecz powrócił krótko po żniwach nieoczekiwany przez Halfdana. Spotkali się i po krótkiej bitwie Halfdan zbiegł pod osłoną nocy. Einar i jego ludzie całą noc przesiedzieli bez namiotów a o pierwszym brzasku zaczęli przeszukiwać całą wyspę, zabijając każdego zatrzymanego. Wtedy Einar powiedział „Co tam widać nad wyspą Rinansey? To człowiek, czy ptak? Czasami się to wznosi a czasami opada w dół.” Podeszli, zobaczyli, że to Halfdan Haleg i uwięzili go.

Jarl Einar śpiewał taką pieśń przed wyruszeniem na tą bitwę:

Gdzie jest włócznia Hrollauga? Gdzie

Dzielnego Rolfa Piechura krwawa włócznia!

Nie widzę ich; lecz nigdy strach,

Einara nie odwiódł od zemsty

Na mordercach jego ojca, choć

Hrollaug i Rolf się nie spieszą,

A cichy Thorer siedzi marząc

W domu, nad kielichem miodu.

Potem jarl Einar podszedł do Halfdana i ciął go zamaszystym uderzeniem w plecy, przebijając swym mieczem plecy aż do brzucha, oddzielając jego żebra od kręgosłupa w dół aż po pośladki i wyszarpując mu płuca. W ten sposób zginął Halfdan. Einar wtedy zaśpiewał:

Z powodu śmierci Ragnvalda mój miecz jest czerwony:

Przez zemstę, by nie mówiono,

Że udział Einara jest wątpliwy.

Tak więc, dzielni chłopcy, wznieśmy kurhan,

Usypmy na ziemi stertę skał i żwiru

Nad ciałem Halfdana: w ten sposób

My Normanowie płacimy nasze podatki.

Jarl Einar objął w posiadanie Wyspy Orkadzkie jak przedtem. Gdy wieść o tych wydarzeniach dotarła do Norwegii, bracia Halfdana wzięli sobie rzecz bardzo do serca i stwierdzili, że ta śmierć wymaga pomsty a wielu podzielało ich opinię. Gdy Einar o tym usłyszał, zaśpiewał:

Wielu znacznych mężów, jak wiem,

Chce by ma głowa potoczyła się po ziemi;

I wiele gniewnych, szlacheckich noży

Chętnie, by piło życie Einara.

Lecz zanim powalą jarla Einara,

Zanim jego dzielne serce zostanie zdradzone,

Wiele serc będzie obracanych

W wilczych pazurach, w orlich szponach.

32. Pojednanie Haralda i Einara.

Król Harald zarządził zaciąg i zebrał wielką siłę zbrojną, z którą pociągnął na zachód ku Orkadom. Gdy jarl Einar usłyszał, że król Harald nadciąga, uciekł do Caithness. Wypowiedział z tej okazji, następujące słowa:

Wielu brodatych mężów musi uchodzić,

Na wygnanie ze swej zagrody i swego domu,

Przez krowy lub konie; lecz Halfdana flaki

Czerwienią się na dzikim brzegu Rinansey.

Szlachetniejszy czyn – dla tarczy Haralda

Ramię tego, co nigdy nie ustępuje

Zyskuje blizny. Niech wieśniacy drżą

Przed zemstą głowy Normanów:

Ja nie ugnę karku, lecz zaśpiewam,

Rób co chcesz! – Ja stawię opór, królu!

Posłańcy krążyli pomiędzy królem a jarlem i w końcu doszło do narady. Gdy się spotkali, jarl oświadczył, że podporządkuje się decyzji króla a ten skazał jego i lud Orkadów na zapłacenie grzywny sześćdziesięciu marek złota. Ponieważ bondowie uważali to za zbyt wielkie obciążenie, jarl zaofiarował, że zapłaci całość kwoty w zamian za ziemie należące do gminy. Zgodzili się na to wszyscy: biedni, bo mieli tylko niewielkie skrawki ziemi; bogaci, bo mogli wykupić swe ziemie, gdy tylko chcieli. Tak więc jarl wypłacił całą sumę królowi, który powrócił na żniwa do Norwegii. Jarlowie przez długi czas posiadali ziemie gminne na Orkadach, aż Sigurd, syn Hlodvera, zwrócił je ludowi.

33. Śmierć Guthorma i Halfdana Białego.

Guthorm, syn króla Haralda, zajmując się obroną Viken, pożeglował poza wyspy wybrzeża i wpłynął w jeden z dopływów rzeki Got. Spotkał go tam Solve Klofe i wydał mu bitwę, w której Guthorm zginął. Halfdan Biały i Halfdan Czarny wyruszyli na wyprawę na Morze Wschodnie. W czasie gdy plądrowali Estland, doszło do bitwy, w której zginął Halfdan Biały.

34. Małżeństwo Eryka.

Eryk, syn Haralda, był wychowywany w domu herse Thorera, syna Hroalda, w okręgu Fjord. Był on najbardziej kochany i honorowany przez króla Haralda ze wszystkich jego synów. Gdy Eryk miał dwanaście lat, król dał mu pięć długich łodzi, z którymi wyruszył on na wyprawę. Najpierw popłynął na Bałtyk, potem na południe do Danii, Fryzji i Saksonii. Minęły mu na tym cztery lata. Potem pożeglował na Morze Zachodnie i plądrował w Szkocji, Bretanii, Irlandii i Walii, spędzając w ten sposób kolejne cztery lata. Potem popłynął na północ, do Finlandii i dalej po Bjarmaland, gdzie stoczył wiele bitew i odniósł wiele zwycięstw. Gdy wrócił do Finlandii, jego ludzie znaleźli dziewczynę w lapońskiej chacie a nie spotkali nigdy równie pięknej. Powiedziała, że na imię jej Gunhilda a jej ojciec, zwany Ozur Tote mieszka w Hologalandzie. „Jestem tu,” powiedziała, „by uczyć się czarodziejstwa od dwóch najmądrzejszych Finów z całej Finlandii, są oni teraz na polowaniu. Obaj chcą mnie poślubić. Są oni tak umiejętni, że potrafią znaleźć trop, tak na zamarzniętym, jak i na roztajałym gruncie, z biegłością psów gończych. Potrafią biec na nartach tak szybko, że żaden człowiek czy bestia nie zbliży się do nich w prędkości. Rzucając, tym co mają pod ręką, mogą zabić każdego, kto się zbliży. Gdy wpadną w gniew, ziemia się trzęsie ze strachu a każde żywe stworzenie, na które rzucą okiem, pada martwe. Nie możecie wchodzić im w drogę, lecz ukryję was w chacie a wy spróbujecie ich zabić.” Zgodzili się na to a ona ukryła ich i wzięła skórzaną torbę z której wyciągnęła garść czegoś, co wyglądało jak proch i rozsypała na zewnątrz i wewnątrz chaty. Krótko potem Finowie wrócili do domu i zapytali „Kto tu był?” ona odparła, że nikt. „To zdumiewające,” rzekli oni, „podążaliśmy za śladami aż pod samą chatę i nagle wszystkie znikły.” Potem rozpalili ogień i przygotowali sobie posiłek a Gunhilda rozłożyła swoje łóżko. Zdarzyło się tak, że Gunhilda spała trzy ostatnie noce a Finowie czuwali, będąc o siebie wzajem zazdrośni. „Teraz” powiedziała im, „chodźcie i połóżcie się obok mnie z obu stron.” Zrobili to bardzo chętnie. Objęła każdemu szyję ramieniem a oni od razu zasnęli. Obudziła ich, lecz oni natychmiast znowu zasnęli. Budziła ich jeszcze parę razy a oni zaraz usypiali. Wtedy wzięła dwie duże torby ze skóry foki, naciągnęła im na głowy i zacisnęła mocno ramionami. Mrugnęła wtedy do królewskich ludzi. Podbiegli szybko ze swą bronią, zabili dwóch Finów i wyciągnęli z chaty. Nocą nadciągnęła tak okropna burza z piorunami, że nie mogli opuścić chaty. Następnego ranka dotarli na statek, prowadząc ze sobą Gunhildę i przedstawili ją Erykowi. Eryk i jego towarzysze pożeglowali na południe do Halogalandu, skąd Eryk posłał do Ozura Tote, ojca dziewczyny, zaproszenie na spotkanie. Eryk powiedział, że chce poślubić jego córkę, na co Ozur Tote się zgodził i Eryk wziął Gunhildę i ruszyli razem na południe(A.D.922).

35. Harald dzieli swoje królestwo.

Gdy Harald miał pięćdziesiąt lat wielu z jego synów dorosło a kilku zmarło. Wielu z nich dopuszczało się czynów wielkiej przemocy w kraju i było w niezgodzie ze sobą nawzajem. Pozbawili własności niektórych królewskich jarlów a kilku zabili. Wtedy król zebrał razem liczne tingi w południowej części kraju i zwołał cały lud Uplandu. Na tym tingu nadał wszystkim swoim synom tytuły królewskie i ustanowił prawo, że jego potomni w męskiej linii będą dziedziczyć królewskie tytuły i godność. Lecz potomkowie w linii żeńskiej mają prawo tylko do tytułu jarla. Podzielił kraj pomiędzy swych synów w następujący sposób: Vingulmark, Romarike, Vestfold i Telemark nadał Olafowi, Bjornowi, Sigtrygowi, Frodemu i Thorgilsowi. Hedemark i Gudbrandsdal dał Dagowi, Hringowi i Ragnarowi. Synom Snaefridy dał Ringerike, Hadeland, Thoten i kraje przyległe. Swemu synowi Guthormowi, jak wcześniej wspomniano, powierzył krainę od Glommen do Svinasundu i Ranrike. Powierzył mu obronę kraju od wschodu, jak wcześniej opisano. Król Harald z reguły osobiście mieszkał w środku kraju a Hrorek i Gudrod byli zwykle przy jego dworze i mieli wielkie posiadłości w Hordalandzie i Sogn. Król Eryk mieszkał ze swym ojcem królem Haraldem a król kochał go i troszczył się o niego najbardziej ze wszystkich swych synów i dał mu Halogaland, Północne More i Romsdal. Na północy w Trondheim dał król ziemie Halfdanowi Czarnemu, Halfdanowi Białemu i Sigrodowi. W każdym z tych okręgów dał swym synom połowę ze swych dochodów, razem z prawem zasiadania na wysokim siedzisku – stopień wyżej niż jarlowie, lecz stopień niżej od niego samego. Jego królewskie siedzisko każdy z jego synów pragnął zdobyć dla siebie po jego śmierci, lecz on wyznaczył na swego następcę Eryka. Lud Trondheim pragnął, by następcą Haralda został Halfdan Czarny. Ludzie z Viken i Uplandu chcieli tych, którzy nimi rządzili. Był to nowy powód do swarów między braćmi. Ponieważ uważali swe włości za zbyt małe, wyruszali na pirackie wyprawy. W ten sposób, jak to przedtem opowiedziano, Guthorm zginął na brzegach rzeki Got, zabity przez Solvego Klofe. Po nim królestwo przejął Olaf. Halfdan Biały poległ w Estlandzie, Halfdan Haleg na Orkadach. Król Harald dał okręty wojenne Thorgilsowi i Frodemu. Popłynęli oni na wiking i plądrowali w Szkocji, Irlandii i Bretanii. Byli pierwszymi Normanami, którzy podbili Dublin. Mówi się, że Frode został tam otruty, lecz Thorgils przez długi czas był królem Dublinu, aż póki nie zginął zdradzony przez Irlandczyków.

36. Śmierć Ragnvalda Rettilbeine.

Eryk Krwawy Topór spodziewał się zostać głównym królem nad wszystkimi swoimi braćmi i wolą króla Haralda było, by tak się stało. Ojciec i syn długo mieszkali razem. Ragnvald Rettilbeine rządził Hadalandem i kazał się wyszkolić w sztukach czarnoksięskich i został lokalnym czarownikiem. Król Harald nienawidził wszelkiego rodzaju czarów. W Hordalandzie żył czarownik imieniem Vitgeir, który gdy król posłał mu rozkaz porzucenia sztuk czarnoksięskich odpowiedział mu w ten sposób:

Niewielkie grozi niebezpieczeństwo

Od niezamożnych czarowników,

Gdy syn Haralda w Hadelandzie,

Król Ragnvald, do sztuki przykłada rękę.

Gdy król Harald to usłyszał posłał Eryka Krwawego Topora do Uplandu. Po przybyciu do Hadelandu spalił on swego brata Ragnvalda w jego domu, razem z osiemdziesięcioma innymi czarownikami, których praca była najwyżej ceniona.

37. Śmierć Gudroda Ljome.

Gudrod Ljome był zimą z przyjacielską wizytą u swojego przyszywanego ojca Thjodolfa w Hvinie i miał dobrze wyposażony okręt, na którym chciał płynąć na północ do Rogalandu. Dął wtedy porywisty wicher, lecz Gudrod uparł się żeglować i nie zgadzał się czekać. Thjodolf tak śpiewał:

Czekaj, Gudrodzie, aż sztorm przeminie,

Nie wsiadaj na długą łódź, gdy wicher

Wyje nad głową z dzikością,

Nie ufaj długiej łodzi na morzu,

Nie spuszczaj długiej łodzi z nadbrzeża.

Słuchaj, jak ocean gniewnie ryczy!

Patrz, jak wielkie skały są chłostane

Przez wściekłe fale na wysokim brzegu!

Zostań, Gudrodzie, aż nawałnica

Odbieży w głębie z wybrzeży Jadaru.

Gudrod przyjął jako złośliwość słowa Thjodolfa i gdy odpływał z Jadaru statek zatonął razem z nim i całą załogą.

38. Śmierć króla Bjorna Kaupmana.

Kopiec KaupmanaSyn króla Haralda, Bjorn, panował nad Vestfoldem w tym czasie, zwykle mieszkał w Tunsbergu i rzadko wyruszał na wyprawy wojenne. Tunsberg był w tym czasie portem często odwiedzanym przez statki handlowe tak z Viken i z północy kraju, jak i z południa z Danii i Saksonii. Król Bjorn również wysyłał swoje statki w podróże do innych krajów. Przywoziły mu one kosztowne artykuły i te rzeczy, które uznał za potrzebne. Z tego powodu jego bracia nazywali go Farman (Marynarz) i Kaupman (Handlarz). Bjorn był człowiekiem rozsądnym i myślącym i zapowiadał się na dobrego władcę. Ożenił się dobrze i odpowiednio i miał ze swą żoną syna imieniem Gudrod. Eryk Krwawy Topór przybył ze swej bałtyckiej wyprawy z okrętami wojennymi i wielką siłą i zażądał od swego brata Bjorna, by wydał mu w celu dostarczenia należnego królowi Haraldowi udziału w skacie i przychodach z Vestfoldu. Przedtem Bjorn osobiście oddawał pieniądze do rąk królewskich, bądź posyłał je przez swoich zaufanych i teraz nie zamierzał zmieniać tego zwyczaju, więc nie oddał pieniędzy. Eryk zażądał wtedy zaopatrzenia, namiotów i trunków. Bracia pokłócili się o to i Eryk nie uzyskawszy niczego opuścił miasto. Bjorn również wyjechał tego samego wieczora do Saeheim. Nocą Eryk ruszył w ślad za Bjornem i dotarł do Saeheim gdy Bjorn ze swymi ludźmi siedział przy stole pijąc. Eryk otoczył dom, lecz Bjorn zdążył wyjść i zaczęła się walka. Bjorn i wielu ludzi z nim polegli. Eryk zdobył wielkie łupy i ruszył na północ. To wydarzenie zostało bardzo źle przyjęte przez lud Viken i Eryk został znienawidzony. Mówiono, że król Olaf chce pomścić swego brata, jeśli okoliczności pozwolą. Król Bjorn leży w kurhanie Farmanshaug w Saeheim.

39. Pojednanie królów.

Król Eryk udał się zimą do More i spędził święta w Solve, w obrębie Agdanes. Gdy Halfdan Czarny o tym usłyszał skrzyknął swoich ludzi i otoczył dom, w którym tamten przebywał. Eryk spał w oddzielnym pokoju i zdołał uciec z czterema towarzyszami do lasu, gdy Halfdan spalił dom z całą resztą przebywających tam ludzi. Z tą wieścią przybył Eryk do króla Haralda, który wpadł w straszny gniew i zebrał wielką armię przeciw ludowi Trondheim. Gdy Halfdan Czarny usłyszał o tym, zebrał wielką flotę i ruszył z nią do Stad w Thorsbjregu. Król Harald stacjonował w Reinsletcie. Zaczęli pomiędzy królami krążyć posłańcy a między nimi mądry człowiek zwany Guthorm Sindre, który był obecnie w armii Halfdana Czarnego, lecz poprzednio służył królowi Haraldowi i był wielkim przyjacielem ich obu. Guthorm był wielkim skaldem i kiedyś skomponował pieśń o obu, ojcu i synu, za którą proponowali mu oni nagrodę. Lecz on nie chciał wziąć nic, lecz tylko poprosił, by pewnego dnia spełnili jedno jego życzenie a oni zgodzili się to uczynić. Teraz, niosąc słowo pokoju, przypomniał tamto wydarzenie królowi Haraldowi i powiedział, że jego życzeniem jest, aby obaj się pogodzili. Król tak bardzo szanował Guthorma, że uległ jego prośbie i pogodził się z synem. Wielu innych godnych ludzi popierało tę sprawę. Postanowiono, że Halfdan zatrzyma całe swe królestwo i nie będzie więcej atakował swego brata Eryka. Po tym wydarzeniu Jorun, dziewczyna-skald skomponowała kilka wersów w „Sendibit” („Cięta wiadomość”):

Wiem, że Harald Pięknowłosy

Zna ciemne sprawki Halfdana.

Wobec Haralda Halfdan odnosi się

Gniewnie i okrutnie.

40. Narodziny Hakona Dobrego.

Jarl Hakon Grjotgardson z Hlader sprawował pełną władzę nad Trondheim, gdy król Harald przebywał poza tą krainą. Hakon zasiadał przed królem wyżej niż ktokolwiek w Trondheim. Po śmierci Hakona jego syn Sigurd odziedziczył jego pozycję i został jarlem. Synowie króla Haralda Halfdan Czarny i Sigrod wychowywali się w dworze Hakona i Sigurda w Hlader. Synowie Haralda i Sigurd byli mniej więcej w jednakowym wieku. Jarl Sigurd był jednym z najmądrzejszych ludzi swego czasu. Ożenił się z Bergljot, córką jarla Thorera Cichego, której matką była Alof Arbot, córka Haralda Harfagera. Gdy król Harald się zestarzał mieszkał zwykle w jednej ze swych wielkich posiadłości w Hordalandzie; mianowicie w Alreksstader lub Saeheim, Fitjar, Utstein lub Ogvaldsnes na wyspie Kormt. Gdy Harald miał siedemdziesiąt lat począł syna z dziewczyną zwaną Thora Mosterstang, ponieważ jej rodzina przybyła z Moster. Pochodziła ona z dobrego rodu, spokrewnionego z Kare (Aslakson) z Hordalandu. Była ponadto dobrze zbudowaną i znacząco ładną dziewczyną. Była nazywana królewską służką, gdyż w tamtym czasie wielu dobrze urodzonych mężczyzn i kobiet było zobowiązanych do służby królowi. Było zwyczajem rozważnych ludzi z wielką troską wybierać mężczyznę, który miał lać wodę na ich dzieci i dawać im imię. Gdy przyszedł czas że Thora, która była wtedy w Moster, spodziewała się rozwiązania chciała udać się do króla Haralda, który mieszkał w Saeheim i popłynęła na północ na statku należącym do jarla Sigurda. Nocą przybili do brzegu i tam wśród skał, blisko trapu, Thora urodziła chłopca. Jarl Sigurd wylał na niego wodę i nazwał go Hakon, po swoim własnym ojcu Hakonie, jarlu z Hlader. Chłopiec szybko wyrósł na ładne, duże i bardzo podobne do swego ojca, króla Haralda, dziecko. Król Harald pozwolił mu razem z matką zamieszkać w królewskim domu.

41. Wiadomość króla Athelstana.

W tym czasie król imieniem Athelstan objął Królestwo Anglii. Był on nazywany zwycięskim i wiernym. Posłał on ludzi do Norwegii, do króla Haralda, z poleceniem by ofiarowali mu miecz z pozłacaną rękojeścią i jelcem oraz pochwą całą zdobioną złotem i srebrem i wysadzaną szlachetnymi kamieniami. Ambasador podał miecz królowi, mówiąc, „Oto miecz i pochwa, które król Athelstan przysyła ci z życzeniem, abyś je przyjął.” Król ujął rękojeść miecza a ambasador powiedział, „Teraz wziąłeś miecz zgodnie z życzeniem naszego króla, byś stał się jego poddanym, przyjmując ten miecz.” Król Harald zrozumiał teraz, że była to obraza, gdyż nie był poddanym żadnego człowieka. Król Harald był człowiekiem, który potrafił powściągnąć swój gniew i na zimno rozważyć sprawy. Teraz też tak uczynił i zasięgnął rady przyjaciół, którzy poradzili mu przede wszystkim puścić posłańców wolno.

42. Wyprawa Hauka do Anglii.

Następnego lata król Harald posłał statek na zachód do Anglii, komendę powierzając Haukowi Habrokowi. Był on wielkim wojownikiem, bardzo drogim królowi. W jego ręce oddał swego syna Hakona. Hauk ruszył na zachód do Anglii i odnalazł króla Athelstana w Londynie, gdzie właśnie w tym czasie odbywała się wielka uczta i zabawa. Gdy wchodzili do sali Hauk pouczył swych ludzi co mają zrobić. Mianowicie, że ten który wejdzie pierwszy powinien wychodzić ostatni a wszyscy mają stanąć w rzędzie, przy stole, w równych odległościach od siebie. Każdy ma mieć miecz przy lewym boku, lecz powinien zapiąć swój płaszcz, tak by nie był on widoczny. W ten sposób weszli w trzydziestu do sali. Hauk podszedł do króla i pozdrowił go a król kazał go powitać. Wtedy Hauk wziął małego Hakona i posadził go na królewskich kolanach. Król spojrzał na chłopca i zapytał Hauka, co to ma znaczyć. Ten odpowiedział, „Król Harald daje ci na wychowanie dziecko swojej służki.” Król wpadł w wielki gniew, chwycił leżący przed nim miecz i podniósł, jakby chcąc zabić dziecko. Hauk powiedział, „Trzymałeś go na kolanach i możesz go zamordować, jeśli taka jest twoja wola, lecz nie zdołasz uczynić tak z wszystkimi synami Haralda.” Co rzekłszy Hauk wyszedł ze swymi ludźmi, udał się bezpośrednio na statek i popłynął z powrotem do króla Haralda. Król był w najwyższym stopniu zadowolony z załatwienia sprawy, gdyż jak się zwykle obserwuje u wszystkich ludzi, człowiek wychowujący cudze dzieci ma niższy status od ich rodziców. Z tych transakcji pomiędzy dwoma królami okazuje się, że każdy chciał uchodzić za większego niż drugi. Ale tak naprawdę nie było w tym szkody dla godności żadnego z nich, gdyż każdy był najwyższym królem w swoim własnym królestwie, aż do śmierci.

43. Chrzest Hakona, przybranego syna Athelstana.

Król Athelstan ochrzcił Hakona, nauczył go słusznej wiary, dobrych nawyków i wszystkich rodzajów dobrego wychowania i kochał Hakona bardziej niż wszystkich swoich krewnych a Hakon był kochany przez wszystkich ludzi. Odtąd był nazywany przybranym synem Athelstana. Hakon był utalentowanym skaldem. Był większy, mocniejszy i piękniejszy niż inni mężczyźni. Był człowiekiem rozumu i elokwencji a także dobrym chrześcijaninem. Król Athelstan dał Hakonowi miecz, którego głownia była złota a ostrze jeszcze lepsze. Hakon przeciął nim na pół milowy kamień i odtąd miecz został nazwany Kąsaczem Głazów. Lepszy miecz nigdy nie pojawił się w Norwegii a Hakon nosił go aż do śmierci.

44. Eryk osiąga suwerenność.

Gdy król Harald miał osiemdziesiąt lat (A.D. 930) stał się bardzo ociężały i niezdolny do podróży po kraju czy zajęć królewskich. Wtedy oddał swe wysokie siedzisko Erykowi i przekazał mu władzę nad całym krajem. Gdy inni synowie króla Haralda usłyszeli o tym zaczęli zajmować pozycję swego ojca. I tak król Halfdan Czarny, za zgodą całego ludu Trondheim, ogłosił się najwyższym królem tej prowincji. Po śmierci Bjorna Handlarza, jego brat Olaf objął panowanie nad Vestfoldem i wziął pod opiekę jego syna Gudroda. Syn Olafa miał na imię Trygve. Dwaj przybrani bracia byli w tym samym wieku, byli obiecujący i zdolni. Trygve, zwłaszcza, odznaczał się posturą i siłą. Gdy lud Viken usłyszał, że w Hordalandzie Eryk został obrany zwierzchnim królem, uczynił swoim zwierzchnim królem Olafa. Erykowi bardzo się to wszystko nie podobało. Dwa lata póżniej, Halfdan Czarny zmarł nagle na uczcie w Trondheim a powszechna opinia głosiła, że to Gunhilda wynajęła wiedżmę, która dała mu śmiertelny napój. Po tym wydarzeniu lud Trondheim obrał na króla Sigroda.

45. Śmierć króla Haralda.

Król Harald żył jeszcze trzy lata po tym jak przekazał najwyższą władzę w swym królestwie Erykowi, mieszkając przeważnie w swoich wielkich posiadłościach, czasem w Rogalandzie, czasem w Hordalandzie. Eryk i Gunhilda mieli syna, na którego król Harald lał wodę, dał mu swoje własne imię i obiecał, że zostanie królem po swym ojcu Eryku. Król Harald wydał większość swych córek wewnątrz kraju za swoich jarlów. Pochodzi od nich wiele wielkich rodów. Harald zmarł z powodu choroby w łóżku w Hogalandzie (A.D. 933) i został pochowany w kurhanie pod Haugar w Karmtsundzie. W Haugesundzie stoi teraz kościół a niedaleko od kościelnego dziedzińca, po północno-zachodniej stronie, jest kurhan króla Haralda Harfagera. Ale jego kamień grobowy stoi na zachód od kościoła, jest trzydzieści i pół stopy wysoki i dwa sążnie wysoki. Jeden kamień jest ustawiony na czubku a drugi u podnóżka, na szczycie leży płyta a poniżej po obu stronach leżą mniejsze kamienie. Grób, kurhan i kamień dotrwały do naszych czasów. Harald Harfager był, jak się mówi, człowiekiem mądrym, odznaczał się przyjemną powierzchownością, był potężny i silny i bardzo hojny i dobry dla swoich ludzi. Był on wielkim wojownikiem w swej młodości. Ludzie uważali, że został przepowiedziany we śnie swojej matki przed swym urodzeniem, jako najniższa część drzewa, które jej się śniło, która to część była czerwona jak krew. Pień z kolei był zielony i piękny, co tłumaczy się jako jego kwitnące królestwo. A Biały czubek drzewa pokazuje, że osiągnął siwowłosy, starczy wiek. Konary i gałęzie obrazują jego potomstwo, rozprzestrzeniające się na cały kraj. Z jego rodu zawsze Norwegia miał królów.

46. Śmierć Olafa i Sigroda.

Król Eryk zebrał wszystkie dochody królewskie (A.D. 934) w centrum kraju, następnej zimy po śmierci króla Haralda. Lecz Olaf przejął dochody na wschodzie w Viken a ich brat Sigrod w kraju Trondheim. Eryk był bardzo niezadowolony z tego. Poszły wieści, że zaczyna gromadzić siły, by przejąć pełną kontrolę nad krajem, jaką sprawował jego ojciec. Gdy Olaf i Sigrod usłyszeli o tym wysłali do siebie posłańców. Po wyznaczeniu miejsca spotkania, Sigrod wiosną wyruszył na wschód do Viken i spotkał się z Olafem w Tunsbergu gdzie pozostał jakiś czas. Tej samej wiosny (A.D. 934) król Eryk zgromadził wielką flotę i wziął kurs na Viken. Miał tak mocnych wioślarzy, że żeglował w dzień i w nocy i przybył szybciej, niż wieści o nim. Gdy dotarł do Tunsbergu, Olaf i Sigrod ze swą armią wyruszyli z miasta, nieco na wschód od grani i tam ustawili swych ludzi w szyku bojowym. Lecz Eryk mając przewagę liczebną wygrał bitwę. Obaj bracia, Olaf i Sigrod polegli i obaj mają grobowe kopce przy grani, gdzie padli. Potem król Eryk ruszył przez Viken, podporządkowując sobie kraj. Pozostał tam do lata. Gudrod i Trygve uciekli do Uplandu. Eryk był dobrze zbudowanym, przystojnym mężczyzną, silnym i bardzo dzielnym. Był wielkim i szczęśliwym człowiekiem wojny, lecz źle myślącym, gburowatym, nieprzyjaznym i milczącym. Gunhilda, jego żona, była najpiękniejszą z kobiet, inteligentną, o wielkiej wiedzy i pełną życia. Lecz była bardzo obłudną osobą i bardzo okrutną. Dziećmi króla Eryka i Gunhildy byli: Gamle najstarszy, dalej Guthorm, Harald, Ragnfrod, Ragnhild, Erling, Gudrod i Sigurd Sleva. Wszystkie były ładne o ujmującej powierzchowności.

do góry

Poprzednia ] Strona Główna ] Spis treści ] Następna ]