Poprzednia ] Strona Główna ] Spis treści ] Następna ]


Saga o Halfdanie Czarnym

 

Halfdan walczy z Gandalfem i Sigtrygiem

Bitwa między Halfdanem a Eysteinem

Małżeństwo Halfdana

Walki Halfdana z synami Gandalfa

Małżeństwo Halfdana z córką Hjorta

O śnie Ragnhildy

O śnie Halfdana

Zniknięcie mięsa Halfdana w czasie uczty

Śmierć Halfdana


1.    Halfdan walczy z Gandalfem i Sigtrygiem

Halfdan miał rok, gdy jego ojciec został zabity, a jego matka Asa wyruszyła z nim bezzwłocznie na zachód do Agder, gdzie panował jej ojciec król Harald. Halfdan wyrósł tam na potężnej postury, silnego mężczyznę, z racji koloru włosów zwanego Halfdanem Czarnym. Gdy miał osiemnaście lat objął panowanie w Agder, po czym w Vestfold podzielił się królestwem ze swym bratem Olafem. Jeszcze tej jesieni wyruszył z armią do Vingulmarku przeciwko królowi Gandalfowi. Stoczyli wiele bitew, w których to jeden, to drugi odnosił zwycięstwo, lecz w końcu zgodzili się, że Halfdan powinien otrzymać połowę Vingulmarku będącego onegdaj włością jego ojca Gudroda. Następnie król Halfdan przybył do Romarike i je podbił. Na wieść o tym król Sigtryg syn króla Eysteina, wcześniejszy zdobywca Romarike, który miał swą rezydencję w Hedemarku wyruszył ze swą armią przeciwko królowi Halfdanowi. Stoczyli wielką bitwę, w której zwycięstwo odniósł Halfdan. Gdy król Sigtryg ze swoim wojskiem rzucił się do ucieczki dosięgła go strzała, która przebiła jego lewe ramię, raniąc go śmiertelnie. Halfdan objął całe Romarike swoją władzą. Drugi syn króla Eysteina, brat króla Sigtryga zwany również Eysteinem objął panowanie nad Hedemarkiem. Gdy tylko Halfdan powrócił do Vestfoldu, król Eystein wkroczył z armią do Romarike, obejmując cały kraj swym władaniem. 

2.    Bitwa między Halfdanem a Eysteinem. 

Gdy król Halfdan usłyszał o tych zaburzeniach w Romarike, zebrał znów armię i pociągnął przeciw królowi Eysteinowi. W bitwie między nimi Halfdan odniósł zwycięstwo, a Eystein zbiegł do Hedemarku ścigany przez Halfdana. W następnej bitwie znów zwyciężył Halfdan, a Eystein uciekł na północ do Dales do herse Gudbranda. Tam wzmocniwszy się nowymi ludźmi wrócił zimą do Hedemarku i spotkał z Halfdanem Czarnym na wielkiej wyspie na jeziorze Mjosen. Stoczona tam została wielka bitwa, w której poległo wielu ludzi po obu stronach, a zwycięstwo przypadło Halfdanowi. Poległ tam Guthorm syn herse Gudbranda - jeden z najwspanialszych mężów Uplandu. Eystein uciekł na północ doliny i posłał swego krewnego Halvarda Skalka z błaganiem o pokój. Zważywszy na ich pokrewieństwo król Halfdan ofiarował królowi Eysteinowi połowę tych ziem Hedemarku, którymi przedtem władali on i jego krewni, zatrzymując dla siebie Thoten i okręg zwany Land. Ponadto zatrzymał dla siebie Hadeland, co uczyniło go potężnym władcą. 

3.    Małżeństwo Halfdana. 

Halfdan Czarny ożenił się z Ragnhildą, córką Haralda Gulskega (Złotobrodego), który był królem w Sogn. Mieli on syna, któremu Harald dał swe własne imię i wychowywał u siebie w Sogn. Gdy król Harald zbliżył się do kresu swych dni i osłabł, nie mając syna przekazał swe dziedzictwo synowi swej córki Haraldowi, nadał mu tytuł króla i niedługo potem zmarł. Tej samej zimy zmarła jego córka Ragnhilda; a następnej wiosny młody Harald zachorował i umarł mając dziesięć lat. Gdy tylko Halfdana Czarnego doszły wieści o śmierci syna wyruszył na północ do Sogn z wielką siłą i został dobrze przyjęty. Zażądał dziedzictwa i zwierzchnictwa po swym synu i nie napotykając oporu objął całe królestwo. Jarl Atle Mjove (Szczupły), który był przyjacielem króla Halfdana przybył do niego z Golaru. Król dał mu władzę nad okręgiem Sogn, by sądził zgodnie z prawem kraju i zbierał daninę do królewskiego skarbca. Potem król Halfdan powrócił do swego królestwa w Uplandzie. 

4.    Walki Halfdana z synami Gandalfa

Jesienią król Halfdan podążył do Vingulmarku. Pewnej nocy, gdy spał w gościnnych kwaterach, zdarzyło się około północy, że zjawił się u niego człowiek trzymający konno straż i ostrzegł o zbrojnym oddziale zbliżającym się do domu. Król zerwał się z posłania i rozkazał swym ludziom, by się zbroili i w bojowym porządku wyszli na podwórzec. Zanim zdołali to uczynić pojawili się z wielką siłą synowie Gandalfa: Hysing i Helsing. Halfdan ze swymi ludźmi wycofał się do lasu zostawiając wielu mężów poległych na placu boju. Gdy nadeszły posiłki Halfdan wyruszył na poszukiwanie synów Gandalfa. Spotkał ich w Eid nad jeziorem Oieren i starł się z nimi. Hysing i Helsing polegli, a ich brat Hake ratował się ucieczką. Król Halfdan objął w posiadanie cały Vingulmark, a Hake zbiegł do Alfheimar. 

5.    Małżeństwo Halfdana z córką Hjorta. 

Sigurd Hjort – tak brzmiało imię króla w Ringerike, który swą posturą i siłą przewyższał wszystkich innych ludzi, i nie było nikogo o piękniejszej powierzchowności. Jego ojcem był Helge Hvasse (Rekin); a jego matką była Aslog, córka Sigurda o robaczywym oku, który z kolei był synem Ragnara Lodbroka. Opowiada się o Sigurdzie Hjorcie, że gdy miał ledwie dwanaście lat zabił w pojedynku berserka Hildebranda i jedenastu jego kompanów. Wiele innych czynów jego męstwa głoszą długie sagi śpiewane na biesiadach. Sigurd miał dwoje dzieci, z których córka zwana Ragnhildą, wówczas dwudziestoletnia wyróżniała się niespożytą energią. Jej brat Guthorm był młodszy. Opowiada się w związku ze śmiercią Sigurda, że miał zwyczaj wyruszać samotnie w odludne knieje, by polować na dzikie ludożerne bestie, któremu to zajęciu oddawał się z wielkim zapałem. Jednego dnia, gdy wyruszył do lasu jak zwykle, po długiej drodze dotarł na polanę nieopodal Hadelandu. Tam napadł go berserk Hake z trzydziestoma ludźmi. Sigurd Hjort poległ tam zabiwszy dwunastu ludzi Hakego, sam Hake stracił rękę i odniósł trzy inne rany. Potem Hake wyruszył do domu Sigurda, skąd uprowadził jego córkę Ragnhildę i jej brata Guthorma, i wraz z wieloma zrabowanymi dobrami powiózł do swego domu w Hadelandzie, gdzie miał wielkie włości. Hake rozkazał czynić śpieszne przygotowania do swego ślubu z Ragnhildą, który opóźnił się jednak z powodu jego ran. I tak berserk Hake z Hadelandu kurując swe rany przeleżał w łóżku całą jesień i początek zimy. Król Halfdan przebywał w Hedemarku na zabawie Yule, gdy usłyszał te nowiny; wczesnego ranka, gdy się ubierał, wezwał do siebie Hareka Ganda i nakazał wyruszyć do Hadelandu i przyprowadzić Ragnhildę, córkę Sigurda Hjorta. Harek z setką ludzi szarym świtem przeszedł jezioro otaczające dom Hakego i cichaczem obsadził wszystkie drzwi i schody, przy których spali domowi słudzy Hakego. Potem wdarł się do sypialni, gdzie spał Hake, porwał Ragnhildę z jej bratem Guthormem oraz wszelkie dobra, jakie mógł znaleźć i podłożył ogień pod dom służby Hakego, paląc wszystkich żywcem. Znalazłszy wspaniałe sanie, umieścił w nich Ragnhildę i Guthorma i rzucił się do ucieczki po lodzie. Hake po chwili ruszył za nimi w pościg, lecz gdy pędził przez zamarznięte jezioro pośliznął się i przeszył własnym mieczem. Został pochowany pod kopcem na brzegu jeziora. Gdy król Halfdan, który miał doskonały wzrok, dostrzegł, że drużyna wraca po zamarzniętym jeziorze prowadząc ze sobą sanie, wiedział, że zadanie zostało wypełnione zgodnie z jego pragnieniem. Nakazał więc, by zastawiano stoły i rozesłał wkoło zaproszenia. Jeszcze tego samego dnia wydał ucztę weselną dla siebie i Ragnhildy, która została wielką królową. Matką Ragnhildy była Thorny, córka Klakharalda króla Jutlandii i siostra Thrye Dannebod, która była żoną króla Danii, Gorma Starego. 

6.    O śnie Ragnhildy. 

Sen RagnhildyRagnhilda, będąc mądrą i inteligentną śniła wielkie sny. Śniło jej się, na przykład, że zbierała ciernie w swym ogrodzie. Lecz gdy wzięła cierń do ręki on zaczął rosnąć tak, że stał się wielkim drzewem. Jeden jego koniec wbił się w ziemię i się zakorzenił. Drugi zaś wyrósł w powietrze tak wysoko, że ledwie mogła dojrzeć wierzchołek i rozgałęził się szeroko. Dolna część drzewa była czerwona od krwi, lecz pień był przepięknie zielony, a gałęzie białe jak śnieg. Drzewo miało wiele wspaniałych konarów, niektóre wyżej, inne niżej. A tak daleko one sięgały, że zdały się pokrywać całą Norwegię i jeszcze więcej. 

7.    O śnie Halfdana. 

Król Halfdan nigdy nie miewał snów, które by ukazywały mu niezwykłe okoliczności. Opowiedział o tym człowiekowi imieniem Thorleif Spake (Mądry), i zapytał o radę. Thorleif powiedział, że on sam, gdy chce mieć wieszcze sny kładzie się spać w chlewie i ta metoda jeszcze nigdy go nie zawiodła. Król postąpił za radą Thorleifa i przyśnił taki sen: Król czuł, że ma najpiękniejsze włosy, całe w lokach. Niektóre, tak długie, że spadały na ziemię, inne do połowy łydek, inne do kolan, inne do pośladków, inne do karku a jeszcze inne były tylko jak pętelki powstające na jego głowie. Te loki miały różne barwy, lecz jeden lok przewyższał wszystkie inne pięknością, połyskiem i rozmiarem. Halfdan opowiedział ten sen Thorleifowi a ten objaśnił go tak: Król będzie miał licznych potomków, którzy będą panować nad krainami z wielkim, lecz nie wszyscy jednakowym honorem. Lecz jeden z jego potomków będzie czczony bardziej niż wszyscy inni. W opinii ludu sen ten wieszczył narodzenie króla Olafa Świętego.

Król Halfdan był mądrym człowiekiem, mężem prawdomównym i sprawiedliwym. Ustanawiał prawa, których sam przestrzegał i obligował innych do ich przestrzegania. A, że przemoc nie powinna mieć miejsca przed obliczem prawa ustanowił przepisy nakładające obowiązki zadośćuczynienia, pokuty i kary dla każdego przypadku, stosownie do urodzenia i godności.

Królowa Ragnhilda urodziła syna, woda została rozlana nad nim i nadano mu imię Harald. Szybko wyrósł na ładnego i silnego chłopca. Wzrastał zdobywając doświadczenie we wszelkich dziedzinach i okazując się być pojętnym. Był bardzo kochany przez swą matkę, lecz mniej przez ojca. 

8.    Zniknięcie mięsa Halfdana w czasie uczty

Król Halfdan przebywał na święcie Yule w Hadelandzie, gdy niewytłumaczone wydarzenie miało miejsce pewnego wieczoru. Gdy wielka liczba gości zgromadziła się do uczty spostrzegli, że całe mięso i piwo znikło ze stołu. Król usiadł sam zmieszany, wszyscy inni rozeszli się do swoich domów w osłupieniu. Król rozkazał pochwycić Fina i siłą wydrzeć z niego prawdę o tym co się wydarzyło. Lecz jakkolwiek tortury nie zastosowano, do niczego się nie przyznał. Fin szukał pomocy u Haralda, królewskiego syna i Harald błagał o miłosierdzie dla niego, lecz na próżno. Wtedy Harald łamiąc królewski rozkaz pomógł Finowi w ucieczce i sam przyłączył się do niego. W swej wędrówce dotarli do wioski, której wódz urządzał wielkie ucztę i zdziwili się dobrym przyjęciem z jakim się spotkali. Spędzili tam zimę, a wiosną wódz wziął ich do siebie i powiedział: „Twój ojciec popełnił wielki błąd zimą twierdząc, że wziąłem jego zaopatrzenie, teraz odpłacę tobie radosną nowiną: twój ojciec nie żyje, a ty powinieneś wrócić do domu, by objąć swoje dziedzictwo i podbić wszystkie królestwa Norwegii”. 

9.    Śmierć Halfdana. 

śmierć HalfdanaHalfdan Czarny wracał ze święta w Hadelandzie, i zdarzyło się, że jego droga przebiegała przez jezioro nazywane Rand. Zaczynała się wiosna i nastała odwilż. Halfdan przejeżdżał przez zatokę zwaną Rykinsvik, gdzie zimą robiono przeręble, w których pojono bydło i gdzie spadający na lód obornik wytapiał w nim dziury. Lód załamał się pod przejeżdżającym orszakiem a król i wielu z jego świty zginęli. Halfdan miał wtedy czterdzieści lat. Był władcą, któremu sprzyjało szczęście. Był tak szanowany, że gdy rozeszła się wieść o jego śmierci, najznaczniejsi mieszkańcy Romarike, Vestfold i Hedemarku przychodzili zobaczyć jego ciało na drodze do Ringerike. Wszyscy pragnęli zabrać ciało, by pochować je w swoim okręgu, gdyż uważali, że przyniesie to im dobre plony. W końcu zgodzono się by królewskie zwłoki podzielić na cztery części. Głowa została złożona pod kopcem w Stein w Rangarike, pozostali wzięli każdy swoją część ciała i pochowali je w swych krajach pod kopcami zwanymi do dziś Kopcami Halfdana.

do góry

Poprzednia ] Strona Główna ] Spis treści ] Następna ]